In het studiehuis staat kennisverwerving centraal naast kennisoverdracht. Dit betekent dat de docent de leerlingen aan het werk zet en hen zo leert langzaam maar zeker zelfstandig te werken; een vaardigheid die jongeren goed van pas zal komen tijdens een vervolgstudie in het hoger onderwijs. In de hele tweede fase zal het frontale, klassikale onderwijs een minder grote rol spelen.
'Het' studiehuis bestaat eigenlijk niet, want in de wet is er niets over geregeld. Scholen zijn niet verplicht een bepaald soort studiehuis in te voeren. Wél is wettelijk de bepaling geschrapt die aangeeft dat onderwijs uitsluitend wordt gegeven in de vorm van lessen.

De profielen met verplichte vakken zijn wel wettelijk vastgesteld. Deze inhoudelijke verandering brengt een grotere gerichtheid op vaardigheden, en daarmee op actief en zelfstandig leren, met zich mee. Een voorgeschreven vakkenpakket in plaats van de vrije keuze van vroeger maakt het de scholieren er inderdaad niet gemakkelijker op, maar hiervoor is destijds bewust gekozen, om de voorbereiding op het hoger onderwijs te verbeteren.

Het pedagogisch concept van het Stedelijk Dalton College past uitstekend bij deze benadering; al vanaf de brugklas werken de leerlingen volgens de principes van het Studiehuis.